Video’s maken en de wet | Erwin van Dijck Videoproducties
06 - 54 231 332     info@erwinvandijck.com

Video’s maken en de wet

  • Filmen en het recht: een doolhof?

Rondom het maken van een videoproductie is er één onderwerp waar regelmatig onduidelijkheid over bestaat. Het recht (en in Nederland zijn we dol op rechten). Je hebt vast wel eens gehoord van het auteursrecht, portretrecht of het gebruiksrecht etc. Maar wat betekent dat? Soms zijn dingen toegestaan, soms is ergens toestemming voor nodig. Wat mag nou wel, en wat mag niet?

Allereerst de disclaimer: ik ben geen jurist. De informatie in dit artikel is verzamelt van verschillende bronnen van het internet. Het is bedoelt als samenvatting. En er kunnen geen rechten aan ontleend worden.

Waar mag je filmen?

Op de openbare weg en in openbare ruimtes mag je altijd filmen. Je mag gebouwen filmen, situaties en mensen. Groepen en individuen. Ook agenten en hulpverleners mag je filmen mits je niemand in de weg loopt, netjes de aanwijzingen opvolgt en zelf geen gevaarlijke situaties creëert. Op de openbare weg ben je volledig vrij om video op te nemen.

Op niet openbare locaties mag je pas filmen nadat er toestemming is van de eigenaar (de bedrijfsleider, manager of eindverantwoordelijke) en de opname is aangekondigd. Zodra er toestemming is mag je filmen, echter je moet je wel houden aan eventuele regels en uitzonderingen die gesteld worden door de eigenaar. Zo komt het regelmatig voor dat je binnen een kantoor mag filmen, maar niet de beveiligingsmedewerkers of bepaalde afdelingen in beeld mag brengen.

Portretrecht

Een portret is een afbeelding waar iemand herkenbaar op staat. In principe mag je iemand filmen, herkenbaar in beeld brengen en je mag het werk ook publiceren. Er is niet vooraf toestemming nodig.

Een geportretteerde die op de filmbeelden herkenbaar is mag bezwaar maken tegen publicatie. Daar moet dan wel een reden voor zijn: dat wordt het redelijk belang genoemd.

Onder de term ‘redelijk belang’ vallen het privacy- en het financiële belang. Voorbeelden zijn: schending van de privacy (de buurvrouw die in de tuin ligt te zonnen), een commercieel belang (jouw gezicht op de een reclameposter) of imagoschade (iemand die in een video voor schut staat). De persoon kan zich dan in dergelijke situaties verzetten tegen publicatie. Een journalistiek belang gaat overigens meestal boven het persoonlijke balang.

Filmen van medewerkers

En het filmen van medewerkers op een afdeling van een bedrijf? Dat mag je in principe gewoon doen: als je van het bedrijf toestemming hebt om er te filmen en er zijn geen bijzonderheden, regels of uitzonderingen gemaakt dan mag je gewoon op een afdeling de medewerkers filmen. Vaak is het wel netjes en beleefd om dit eerst aan te kondigen en soms kun je zeker wel rekening houden met individuele wensen van medewerkers die toch liever niet op film willen. 

Portretrechtverklaring

Met een portretrechtverklaring kun je mensen om toestemming vragen om hun beeld te gebruiken in een video. Dat doe je wanneer mensen goed herkenbaar zijn (bijvoorbeeld de geïnterviewde of de hoofdpersonen en acteurs in je film) en er een kans is dat ze een redelijk belang kunnen hebben bij het publiceren van de video. Het hoeft niet maar het is altijd aan te raden om portretrechtverklaringen te laten ondertekenen.

Indien gewenst neem ik een portretrechtverklaring mee tijdens een filmshoot.

Auteursrecht

De persoon die filmt en/of monteert, degene die het creatieve product maakt (de maker, de videoproducent) heeft ook het auteursrecht op het materiaal. Hij is de eigenaar van het werk en mag ten alle tijden bepalen wat er mee gebeurt.

De opdrachtgever krijgt het recht om de video in te zetten waarvoor het gemaakt is.

Met andere woorden: de maker blijft altijd de eigenaar en de opdrachtgever krijgt een gebruikslicentie.

Meestal staat in de opdracht of de offerte waar een video voor gemaakt wordt. Bijvoorbeeld: “deze video mag gedurende 3 jaar gebruikt worden op internet en evenementen, wereldwijd”. Met het voldoen van de factuur heeft de opdrachtgever dan de toestemming om de video te gebruiken zoals afgesproken. Dit wordt ook de gebruikslicentie genoemd. Deze toestemming is eenmalig. Bij herpublicatie, aanpassen van de beelden, hermontage door anderen etc. moet opnieuw toestemming worden gevraagd (en gekregen).

Het auteursrecht kan overgedragen worden aan een ander persoon, bijvoorbeeld de opdrachtgever. De opdrachtgever kan er dan zelf mee doen wat hij wil. Vooraf worden de afspraken hierover opgeschreven en er hangt ook een (mmestal aanzienlijke) financiële vergoeding aan vast. In het geval van videomateriaal is dit vrij uitzonderlijk.

Klant testimonials

Een mooi project gedaan bij een klant? En daar ga je nu een film over maken? Als je bij een klant filmt is het verstandig ze vooraf om toestemming te vragen. Zowel voor het filmen als voor het extern publiceren van het gefilmde werk. Veel bedrijven hebben hier standaard contracten voor opgesteld.

 

Vragen? Opmerkingen? Gebruik de comments hieronder!

 

Reacties

hoi bedankt voor de info maar de link naar het document voor portretrechten lijkt niet te werken. Ik ben er trouwens nog niet helemaal uit.. ik ben tijdens een lezing gefilmd door een vriend voor mijn youtubekanaal.. ik vraag me af of ik toestemming nodig heb van die mensen die ik niet kende, of van de eigenaar van het gebouw. Ik weet dat er beroemde sprekers zijn met honderden in de zaal, die op dvds en youtube en van alles en nog wat terecht komen.. lijkt me niet dat die ooit iets getekend hebben. groet. Y. Bons

Hoi vraagje
Als ik op een terrein kom zonder toestemming en ik maak daar een videoclip kan ik daarna aanspraakelijk gesteld worden

Het zou kunnen dat je daar achteraf last mee krijgt. Ik heb gehoord over gevallen waarbij achteraf onderzoek is gedaan naar een video. Beter eerst toestemming vragen (logisch). 

Hoi. Ik heb foto's gemaakt van groenlandse ijsbergen uit een tv documentaire. Mag ik die op FB. plaatsen?
De video is van meen ik van de tv serie "drie op reis "

miv 25 mei 2018 kloppen bovenstaande gegevens niet meer....

Hoe zit het als een samenwerking doet op mondelinge afspraak. En er geen bijzondere voorwaarden aan te pas zijn gekomen.
Tussen een filmer en een creatieveling.
2 partijen en de filmer vanwege meningsverschil de beelden niet wilt delen. Mag hij dit zomaar doen terwijl er niemand betaald is? Heeft de creatieveling geen recht op de beelden?

Uiteraard ben ik geen expert, maar dat gezegd hebbende: de filmer heeft in principe de rechten over de beelden en kan besluiten de beelden niet te delen. 

Reactie toevoegen

CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.